Autorka: Milena Aprcović

U susret 21. maju, kada Crna Gora obilježava 20 godina od obnove nezavisnosti, Antena M objavljuje serijal tekstova u kojima smo naše sagovornike pitali kako vide Crnu Goru danas, živi li se bolje nego prije dvije decenije, jesmo li stabilna država u kojoj se građani osjećaju sigurno…

Rade Bojović, nekadašnji koordinator Pokreta za nezavisnu evropsku Crnu Goru, žali što ne slavimo 34 godine od obnove nezavisnosti.Ističe da je zadovoljavajuće da je danas crnogorska nezavisnost neupitna. Živi se, kaže, i bolje i gore i isto. Smatra da je današnja Crna Gora duboko partitokratizovana država.

***

Antena M: 21. maja navršava se 20 godina od obnove nezavisnosti Crne Gore. Kada pogledate njen put od tada, čime ste zadovoljni, a čime razočarani?

Bojović: Razočaran sam jer ne slavimo 34 godine od obnove nezavisnosti. Onoga trenutka kada je razbijena naša prethodna domovina, Crna Gora je propustila priliku da donese spasonosnu odluku i odmah postane međunarodno priznata država. 

Vazalna većina, međutim, izabrala je da slijedi agresorsku i zločinačku velikosrpsku i antievropsku politiku.

Zbog takve katastrofalne odluke Crna Gora je u cjelini ruinirana i kriminalizovana i provela je više od decenije u vanrednom političkom stanju.

Ipak, zadovoljan sam što je Crna Gora i na koljenima uspjela da na miran i demokratski način povrati svoju državnost, čime je svim građanima pružena šansa da grade pravednu državu i dostojanstveno društvo.

Naravno, razočaravajuće je što je kasnije većina birača slijedila samoživu i pohlepnu vlast ili je bila talac opozicije koja nije makla dalje od najgorih i najglupljih politika iz devedesetih godina. Konačno, zadovoljavajuće je da je danas crnogorska nezavisnost neupitna, iako je značajan dio birača udaljen od posvećenosti opštem interesu.

Antena M: Da li se u Crnoj Gori danas živi bolje nego 2006. godine? Šta smatrate ključnom promjenom koju je potrebno sprovesti i na koji način?

Bojović: Živi se i bolje i gore i isto.

Pritom, kada ovo kažem onda mislim na cjelinu političkih, ekonomskih, kulturnih i socijalnih odnosa, uključujući i međunarodni položaj Crne Gore. Postoji, međutim, jedna velika razlika. 

U godini kada je obnovljena nezavisnost postojao je snažan društveni zanos, politički entuzijazam i državni idealizam među građanima. To što su suverenističke vlasti to dobrim dijelom proćerdale je porazna činjenica. Baš kao što je porazna činjenica da smjena višedecenijskog režima nije Crnu Goru učinila boljom.

Naprotiv, zasluženo smijenjeni konvertitski DPS zamijenjen je desekularizacijom, političkim praksama i mračnim duhom jedinstvenog DPS-a iz devedesetih godina.

Zato vjerujem samo u proevropske ali radikalne sistemske reforme, koje bi demontirale aktuelnu političku klasu, sekularizovale društvo i stvorile uslove za humanu, meritokratsku, odgovornu i stvaralačku zajednicu.

Antena M: Smatrate li da je Crna Gora politički i ekonomski stabilna država u kojoj se građani osjećaju sigurno i imaju povjerenja u institucije?

Bojović: Ne smatram. Današnja Crna Gora je duboko partitokratizovana država sa preovlađujućim podaničkim i koristoljubivim biračima.

Mi smo država sa visokim javnim i privatnim dugom, špekulativnim kreditnim rejtingom, slabom i nisko akumulativnom ekonomijom, tankim životnim standardom, emigrantskim valom, demografskim padom, koruptivnim i nekvalifikovanim institucijama.

To što smo nikad bliži EU ne mijenja ove konstatacije. Ali mi smo i društvo koje ima respektabilnu manjinu građana čiji bi udruženi potencijali imali snagu da uliju razumnu nadu u bolju i perspektivniju državu.Antena M: Da li je građanski koncept države, definisan Ustavom, danas ugrožen?

Bojović: Ideja o građanskom i sekularnom društvu i državi zasnovanoj na suverenom građaninu decenijama je izložena iskušenjima.

Klero-nacionalističke i monoetničke politike nijesu samo razorile Jugoslaviju već su nastavile da dominiraju i u zemljama nasljednicama.

Crna Gora je u posljednje tri decenije imala periode afirmacije građanske i multietničke politike, da bi danas došla u situaciju da se ponovo mora braniti od importovanih etno-autonomaških ideja u čijem središtu je besmislica o pomiriteljstvu Crnogoraca i Srba i stalni zahtjevi za identitetskim prekrajanjima po ofucanom velikosrpskom patentu.

Alternativa građanskoj državi je multinacionalistički i klerikalni brlog i toliko valjda treba znati.

Antena M: Kako vidite odnose Crne Gore sa susjednim državama i koji su, po Vašem mišljenju, najveći izazovi za njen razvoj u narednih pet godina?

Bojović: Crna Gora treba da nedvosmisleno teži prijateljskim, otvorenim i povezanim odnosima sa susjedima.

Pritom, ne smije biti lakovjerna i svima treba staviti do znanja da će se suprotstaviti svakoj intervencionističkoj i pokroviteljskoj politici, uključujući i subverzivan odnos prema crnogorskom državljanstvu.

Što posebno važi za tradicionalnu anticrnogorsku politiku koja dolazi iz političkih, crkvenih i akademskih kabineta sjevernog susjeda.